Türkiye’de Yapay Zeka ile Ders Çalışmak: En Etkili Yöntemler ve Araçlar

Kuzenim 280 Bin Sıralama Yaptı, Sonra Her Şey Değişti

Kuzenim Burak geçen sene TYT’de 280 bin sıralama yaptı. Ailemizde deprem etkisi yarattı. Burak zeki çocuk aslında ama ders çalışma metodları felaket seviyesindeydi. Saatlerce masada oturuyor ama verim sıfırdı. PDF kitaplarını baştan sona okuyor, hiçbir şey aklında kalmıyordu. Soru çözerken neden yanlış yaptığını anlamıyordu. Denemeler kötü gelince motivasyonu düşüyor, bir hafta ders çalışmıyordu.

Temmuz ayında benimle konuştu. “Bir yıl daha hazırlanacağım ama aynı şeyleri yapmak istemiyorum” dedi. Ona AI destekli bir çalışma sistemi kurdum. ChatGPT, Claude, Quizlet AI ve birkaç özel araç kullandık. İlk ay sonuçlar şaşırtıcıydı. Deneme sınavlarında matematik neti 8’den 18’e çıktı. Üç ay sonra fizik neti 4’ten 14’e, kimya 6’dan 16’ya yükseldi. En önemlisi, artık ders çalışmaktan keyif alıyordu. “Sanki yanımda özel hoca var gibi” diyordu.

Şubat ayında ilk AYT denemesi yaptı: 52 bin sıralama. Mayıs’ta 28 bin. Haziran’daki son denemede 18 bin sıralama geldi. Gerçek sınavda 23 bin yaptı ve istediği mühendislik bölümünü kazandı. 280 bin’den 23 bin’e düşmek inanılmaz bir sıçrama. Nasıl yaptığını adım adım anlatayım.

AI ile Ders Çalışma Neden Bu Kadar Etkili?

Geleneksel ders çalışma metodunda tek yönlü bilgi akışı var. Kitap okuyor, video izliyor, soru çözüyorsunuz. Ama anlamadığınız yerde takılıyorsunuz. Hocaya soracaksınız, ama hoca o an yanınızda değil. Ya bekleyeceksiniz ya da o konuyu atlayacaksınız. Bu öğrenme sürecini yavaşlatıyor.

AI ile öğrenme tamamen farklı. Sanki yanınızda 7/24 özel hoca var. Herhangi bir soruyu anında sorabiliyorsunuz. “Bu formül nereden geldi?”, “Bu konuyu başka türlü açıklar mısın?”, “Bana benzer 5 soru ver”. AI anında cevap veriyor, açıklıyor, örnek gösteriyor. Öğrenme döngüsü çok hızlanıyor.

İkinci büyük avantaj kişiselleştirilmiş öğrenme. Klasik dershanede hoca 40 kişiye aynı hızda anlatıyor. Bazıları çok hızlı buluyor, bazıları yavaş. AI sizin hızınıza ayak uyduruyor. Bir konuyu 3 kere açıklaması gerekiyorsa açıklıyor, sıkılmıyor, yargılamıyor. Anladığınız konuyu tekrarlamıyor, bilmediğiniz konuya odaklanıyor.

Üçüncü avantaj aktif öğrenme. Pasif okumak yerine AI ile interaktif çalışıyorsunuz. Soru soruyor, tartışıyor, açıklıyor, test ediyorsunuz. Nörobilim araştırmaları gösteriyor ki aktif öğrenme pasif okumadan 3-4 kat daha etkili.

TYT-AYT Hazırlık İçin AI Sistemi

Burak için kurduğum sistem şöyleydi. Her gün sabah 1 saat matematik, akşam 1 saat fen çalışıyordu. Toplam günde 2-2.5 saat net çalışma. Ama sistem optimize edildiği için klasik 4-5 saatlik çalışmadan daha verimli çıkıyordu.

Matematik çalışma rutini: İlk 10 dakika önceki günün konularını ChatGPT’ye sorularla tekrar ediyordu. “Dün parabolü çalıştım, bana tepe noktası formülünü sor” diyordu. AI soru soruyor, Burak cevaplıyordu. Yanlış cevap verdiğinde AI düzeltiyor, açıklıyordu. Bu spaced repetition tekniği, bilgilerin uzun hafızaya geçmesini sağlıyor.

Sonraki 30 dakika yeni konu öğrenimi. Ama PDF okumak yerine ChatGPT’ye konuyu soru-cevap metoduyla öğreniyordu. Örnek: “Bana logaritma konusunu öğret ama adım adım, her adımda anlayıp anlamadığımı sor” diyordu. AI konuyu küçük parçalara bölüyor, her parçayı açıklar, anlayıp anlamadığını kontrol ediyor, örnekler veriyordu. 30 dakikada bir konuyu bitiriyordu, eskiden 2 saat sürüyordu.

Son 20 dakika soru çözme ve analiz. Kitaptan 10 soru çözüyordu. Yanlış yapanları ChatGPT’ye fotoğraf çekip yüklüyordu. “Bu soruyu çöz ve bana nerede hata yaptığımı göster” diyordu. AI hem soruyu çözüyor hem Burak’ın hatalarını analiz ediyordu: “Sen 3. adımda işaret hatasını yaptın”, “Formülü yanlış uyguladın, doğrusu şöyle”. Bu anında feedback mekanizması çok kritikti.

Fen Dersleri İçin Özel Strateji

Fizik, kimya, biyoloji için farklı strateji uyguladık. Bu derslerde görselleştirme çok önemli. Burak bir konuyu anlamadığında Claude’a “Bana bu konuyu diyagram çizerek açıkla” diyordu. Claude ASCII art kullanarak basit diyagramlar çiziyor, animasyon gibi adım adım açıklıyordu.

Örneğin fizik’te elektrik devreleri konusunu çalışırken, Claude devreyi çiziyor, akımın nasıl aktığını gösteriyor, dirençlerin etkisini açıklıyordu. Burak “Direnç artarsa ne olur?” diye soruyordu, AI değişen durumu gösteriyordu. Bu interaktif öğrenme kitaptan okumaktan çok daha etkiliydi.

Kimya’da reaksiyon denklemleri için ChatGPT kullandık. Burak bir denklemi dengelemekte zorlanıyordu. AI’ya “Bu denklemi dengele ama adım adım göster, her adımı açıkla” diyordu. AI mantığı açıklıyor, neden o katsayıları seçtiğini gösteriyordu. Birkaç hafta sonra Burak reaksiyon denkleme sorularında neredeyse hiç hata yapmıyordu.

KPSS Hazırlık: Ezber Değil, Anlama

Ablam Elif KPSS’ye hazırlanıyordu. En büyük problemi GY-GK konuları: Tarih, coğrafya, vatandaşlık. Çok fazla bilgi, hepsini ezberlemek imkansız. Deneme sınavlarında GK neti 10-12’de takılıyordu.

Ona AI destekli anlama stratejisi önerdim. Ezberlemek yerine mantığını anlamak. Örneğin Osmanlı padişahları konusunu çalışırken, sadece isimleri ezberlemek yerine ChatGPT’ye şöyle sordu: “Her padişahın döneminde önemli olayları kronolojik anlat, ama hikaye gibi anlat, ilişkileri göster”.

AI her padişahı bir paragrafta özetledi ama neden-sonuç ilişkileri kurarak. “Fatih İstanbul’u fethetti, bu yüzden imparatorluk merkezi oldu. Yavuz Doğu’ya açıldı, bu yüzden Mısır ve Suriye alındı. Kanuni bu topraklar sayesinde en güçlü dönemde oldu.” Elif bu mantık zincirini anlayınca ezberlemeye gerek kalmadı.

Üç ay sonra GK neti 22’ye çıktı. 10 net artış demek 8-10 puan artış demek. KPSS’de bu fark çok kritik. Elif 75.5 puan yaptı ve öğretmenlik ataması aldı. “AI olmasaydı bu puanı yapamazdım” dedi.

KPSS’de AI ile Akıllı Tekrar Sistemi

KPSS’nin en zor yanı çok fazla konu var ve hepsini aklında tutmak zor. Bir ay önce çalıştığın konuyu unutuyorsun. Çözüm: Spaced repetition sistemi.

Elif için ChatGPT ile bir sistem kurduk. Her konu çalıştığında 3 gün sonra, 7 gün sonra, 14 gün sonra, 30 gün sonra tekrar ediyordu. Ama tekrar ederken sadece okumuyordu. ChatGPT’ye “Bana Osmanlı Kuruluş Dönemi hakkında 10 soru sor” diyordu. AI sorular soruyor, Elif cevaplıyordu. Yanlış cevaplarını AI düzeltiyor, açıklıyordu.

Bu sistem sayesinde bilgiler uzun hafızaya geçti. Sınav gününde hiçbir şey unutmadı. GY-GK’da 35 sorudan 22’sini doğru yaptı, önceki yıl 12 doğru yapmıştı.

ALES Hazırlık: Sözel ve Sayısal Denge

Arkadaşım Mert yüksek lisans için ALES’e hazırlanıyordu. Mühendis olduğu için sayısal çok iyiydi ama sözel kötüydü. Deneme sınavlarında sayısal 30 net, sözel 10 net yapıyordu. Hedefi her ikisinde de dengeli puan yapmaktı.

Sözel için ChatGPT ile kelime ve analoji çalışması yaptık. Her gün 20 yeni kelime öğreniyordu ama klasik ezber değil. ChatGPT’ye “Bana bu kelimenin eş anlamlısı, zıt anlamlısı ver, cümle içinde kullan, köken bilgisi ver” diyordu. Bağlam içinde öğrenme çok daha kalıcıydı.

Analoji soruları için özel strateji geliştirdik. ChatGPT’ye “Bana 10 analoji sorusu üret, zorluk seviyesi ALES” diyordu. AI sorular üretiyordu, Mert çözüyordu. Yanlış yapanları AI açıklıyordu: “Bu kelimeler arasındaki ilişki şu, diğer seçenek yanlış çünkü…”. İki ay sonra sözel net 10’dan 18’e çıktı.

ALES sınavında sayısal 28, sözel 17 net yaptı. Toplamda 83 puan. Hedeflediği üniversiteye rahat girdi. “AI olmasaydı sözel çalışmayı hiç beceremezdim, çok sıkıcı geliyordu. AI ile eğlenceli hale geldi” dedi.

En İyi AI Araçları ve Nasıl Kullanılır?

ChatGPT Plus – Vazgeçilmez Araç

Aylık 20 dolar ama değiyor. GPT-4 kullanıyorsunuz, çok daha kaliteli açıklamalar yapıyor. Mobil uygulamada sesli konuşma özelliği var, bazı konuları sesli anlatıyor gibi çalışabiliyorsunuz. Görsel yükleme özelliği var, soruları fotoğraf çekip yüklüyorsunuz.

En etkili kullanım teknikleri: “Sen deneyimli bir TYT matematik öğretmenisin. Bana parabolu soru-cevap metoduyla öğret. Her adımda anlayıp anlamadığımı kontrol et. Türkçe örnekler ver.” Bu tür detaylı promptlar çok daha iyi sonuç veriyor.

Claude – Uzun Açıklamalar İçin

Claude Sonnet 4.5 özellikle uzun konu anlatımlarında çok iyi. TYT-AYT’de bir ünite özeti istediğinizde, ChatGPT bazen kısıtlı kalabiliyor. Claude 5-6 sayfa detaylı özet çıkarabiliyor. Ücretsiz versiyon bile çok iyi.

KPSS coğrafya gibi geniş konular için idealim. “Bana Türkiye’nin iklim özellikleri konusunu açıkla, her bölgeyi ayrı ayrı anlat, neden-sonuç ilişkilerini göster, haritalarla açıkla” dediğinizde çok kapsamlı cevap veriyor.

Quizlet AI – Test ve Flashcard

Quizlet’in AI özellikleri süper. Ders notlarınızı yüklüyorsunuz, AI otomatik flashcard ve test soruları oluşturuyor. KPSS tarih için çok kullandık. Elif bir ünite çalıştıktan sonra notlarını Quizlet’e yüklüyor, AI 50-60 flashcard oluşturuyordu. Mobilde her gün 10 dakika tekrar yapıyordu.

Ücretsiz versiyon var ama limitli. Aylık 8 dolar Plus sürümünde AI özellikleri tam açık. Ayrıca “Learn mode” var, AI hangi konuları bilmediğinizi tespit edip onlara odaklanıyor.

Khan Academy – Türkçe İçerik Sınırlı Ama Güzel

Khan Academy’nin Khanmigo isimli AI tutoru var. Ama Türkçe desteği zayıf. İngilizce bilen öğrenciler için harika. Matematik ve fen konularında adım adım rehberlik yapıyor. Aylık 9 dolar.

Burak bazı AYT matematik konularını Khan Academy’den çalıştı. İngilizce pratiği de oldu böylece. Tek eksi: Türk müfredatına tam uygun değil, bazı konular eksik, bazıları fazla.

Teknik İpuçları ve Püf Noktaları

Etkili Prompt Yazma Sanatı

AI’dan iyi sonuç almanın sırrı iyi prompt yazmak. Kötü prompt: “Logaritma anlat”. İyi prompt: “Sen deneyimli bir TYT matematik öğretmenisin. Bana logaritma konusunu anlat ama şöyle: 1) Önce ne işe yaradığını söyle, 2) Temel özellikleri açıkla, 3) Her özellik için örnek ver, 4) Yaygın hataları göster. Anlayıp anlamadığımı kontrol et.”

Detaylı prompt = Detaylı cevap. AI’ya ne istediğinizi net söyleyin. “Basit dille”, “örneklerle”, “adım adım”, “görselleştirerek” gibi yönlendirmeler çok etkili.

Hata Analizi Sistemi Kurun

Burak için bir hata defteri sistemi kurduk ama dijital. Notion’da bir sayfa açtık: “Matematik Hatalarım”. Her yanlış yaptığı soruyu fotoğraf çekip yüklüyordu. ChatGPT’ye analiz ettiriyordu: “Bu hatanın türü ne? İşlem hatası mı, kavram eksikliği mi, dikkatsizlik mi?” AI kategorize ediyordu.

Hafta sonları hata analizi yapıyordu. “En çok hangi konularda hata yapıyorum?” diye bakıyordu. Görüyordu ki türev uygulamaları sürekli yanlış yapıyor. Bir sonraki hafta sadece o konuya odaklanıyordu. Bu data-driven yaklaşım çok etkili oldu.

Çalışma Planı AI’ya Yaptırın

ChatGPT’ye çalışma planı yaptırabilirsiniz. Elif için şöyle yaptık: “Ben KPSS’ye 6 ay sonra gireceğim. Şu konuları çalışmam gerekiyor: [liste]. Bana haftalık çalışma planı hazırla. Her gün ne çalışacağımı, kaç saat çalışacağımı, hangi konuları tekrar edeceğimi göster.”

AI detaylı bir plan çıkardı. Her hafta ne çalışması gerektiği, hangi konuların tekrar edilmesi gerektiği, hangi deneme sınavlarının çözülmesi gerektiği yazıyordu. Plan Google Calendar’a ekledik, otomatik hatırlatmalar kurdu.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

AI mükemmel değil, bazı konularda hata yapabiliyor. Özellikle çok spesifik Türkiye konularında (örneğin KPSS coğrafya’da bazı detaylar) yanılabiliyor. Kritik bilgileri mutlaka çapraz kontrol edin. Ders kitabından, güvenilir kaynaklardan doğrulayın.

İkinci uyarı: AI’ya tamamen bağımlı olmayın. AI bir araç, tek kaynak değil. Klasik kitapları, videoları, hocaları da kullanın. AI’yı hızlandırıcı olarak görün, yerini dolduran olarak değil.

Üçüncü nokta: Etik kullanım. AI’dan tamamen kopyala-yapıştır ödev yapmayın. Anlamadan, öğrenmeden AI çıktılarını kullanmak hiçbir şey öğretmez. AI’yı öğrenme sürecinde yardımcı olarak kullanın, kısayol olarak değil.

Sonuç: AI Eşit Şartlar Yaratıyor

En heyecan verici yanı şu: AI eğitimde demokratikleştirme yapıyor. Eskiden pahalı özel hoca tutabilenler avantajlıydı. Şimdi herkes ayda 20 dolar ile dünya standartında bir hocaya erişebiliyor. İstanbul’da yaşayan öğrenci ile Anadolu’daki öğrenci arasındaki eşitsizlik azalıyor.

Burak 280 bin’den 23 bin’e çıkardı. Elif KPSS’yi kazandı. Mert ALES’te 83 puan yaptı. Hepsi AI sayesinde değil tabii, çalıştılar, çaba harcadılar. Ama AI çalışma verimini 2-3 kat artırdı. Daha kısa sürede daha çok öğrendiler.

Siz de TYT, AYT, KPSS, ALES veya herhangi bir sınava hazırlanıyorsanız, AI araçlarını mutlaka kullanın. Hemen bugün başlayın. ChatGPT’nin ücretsiz versiyonu bile çok işe yarar. Bir ay deneyin, farkı göreceksiniz. Burak gibi siz de sıralamanızı 10 kat iyileştirebilirsiniz. Tek şart: Düzenli kullanmak ve doğru stratejilerle çalışmak. Başarılar!